جواد محدثى
81
فرهنگ عاشورا ( فارسي )
از قبر او به مشام مىرسد . پس هر يك از شيعيان ما كه زيارت مىكنند ، اگر بخواهند آن را بشنوند ، هنگام سحر در پى زيارت بروند ، كه اگر مخلص باشند ، بوى آن سيب را استشمام مىكنند . « 1 » - تربت ، تسبيح تربت بياض سفيدى ، كتابچه و دفتر سفيد نانوشته ، كتابچهاى كه جهت يادداشت ، در بغل گذارند . « 2 » دفترى كه چند مجلس تعزيه و بعضى اوقات نوحه يا ادعيه در آن نوشته شده و معمولا داراى جلد چرمى است و از ته به هم دوخته شده ، با قطعى بغلى . امروز به اين گونه نوشتهها « جنگ » مىگويند . « 3 » نسخه و طومار ، از اسامى ديگر اين گونه كتابچههاى نوحه و تعزيه بوده است . اغلب با خطّ خاصّى و به صورت چپ و راست نوشته مىشد و رونويسى از آن دشوار بود . نوحهخوانها هم معمولا آنها را در انحصار خود داشتند و به ديگران نمىدادند . - مجلس ، نوحهخوانى ، تعزيه ، نسخه بيرق - علم بيضه نام يكى از منزلگاههاى سر راه كوفه ، كه بين عذيب و واقصه قرار داشته و متعلّق به « بنى يربوع » بوده است . در همين منطقهء وسيع ، امام حسين « ع » با سپاه كوفه برخورد كرد و خطبهء معروف خويش را براى سپاه حرّ ايراد فرمود : « ايّها الناس ! انّ رسول اللّه « ص » قال : من رأى سلطانا جائرا مستحلّا لحرام اللّه . . . » « 4 » و در همين جا بود كه نافع بن هلال و برير بن خضير برخاستند و ضمن خطابههايى نصرت و حمايت خويش را از آن امام ابراز كردند . پس از آن ، امام نداى « الرّحيل ، الرّحيل » سر داد و به سوى عذيب حركت كرد . « 5 » بيضه به معناى زمين سفيد هموار و بىگياه است . - منزل
--> ( 1 ) - بحار الأنوار ، ج 43 ، ص 289 . نيز ر . ك : مناقب ، ابن شهر آشوب ، ج 3 ، ص 391 . ( 2 ) - لغتنامه ، دهخدا . ( 3 ) - تعزيه در ايران ، صادق همايونى ، ص 285 ، دايرة المعارف تشيع ، ج 3 ، ص 543 . ( 4 ) - مقتل الحسين ، مقرّم ، ص 217 . ( 5 ) - الحسين فى طريقه الى الشهادة ، ص 102 .